पौराणिक कथनहरू: होली र रंगबारे थरीथरी कथा

हिन्दु समुदायमा होली कहिलेदेखि मनाउन थालियो र रंग कहिलेदेखि खेल्न थालियो त्यसको एकिन छैन् । तथापि होली र रंगबारे भने निकै कथाहरु भेटिन्छन् । साथै परम्परा नै बनेको होली र रंगखेल्ने बारे पनि फरक–फरक तथ्य भेटिन्छ ।जानौं होली र रंगबारे केहि रोचक तथ्य :

प्रह्लाद र होलिकाको कथा:

हिरण्यकश्यपको बहिनी होलिकालाई ब्रह्माजीबाट बरदान स्वरुप एक विशेष बस्त्र प्राप्त भएको थियो । जसलाई ओढ्दा उनलाई आगोले केहि असर गर्दैनथ्यो ।

यहि बरदानको फाईदा उठाउँदै हिरण्यकश्यपले भगवान विष्णुको भक्त र आफ्नै पुत्र प्रल्हादलाई मार्न चाह्यो । यसको लागि होलिकाले दाउराको खालमाथि प्रल्हादलाई लिएर बसि । दाउरामा जब आगो लगाईयो त्यस समय हावाको एक झोंका आएर आगोबाट रक्षा गर्ने उक्त वस्त्र उडाएर प्रल्हादलाई ओडाइदियो । जसको कारण प्रल्हाद जिवित रहे भने होलिका जलेर मरि ।

जब मानिसहरुले यो घटनाको बारेमा जानकारी पाए त्यस समय उनिहरुले गुलाब रंगको साथ निकै उत्सव मनाए । त्यस घटनाको सम्झनामा मानिसहरुले रंग खेल्न थालेका हुन् ।


२. भगवान शिव र कामदेवको कथा

होली मनाउने दोस्रो कारण भगवान शिव र देवी पार्वतीको पहिलो भेट पनि हो । कथाअनुसार तारकासुरको बध गर्नको लागि भगवान शिव र पार्वतीबीच विवाह हुनुपर्दथ्यो । तर भगवान शिव तपस्यामा लिन थिए । यस्तोमा भगवान शिवसँग देवी पार्वतीको मिलन गराउन देवताहरुले कामदेव र रतिका साहारा लिएका थिए ।

कामदेवले भगवान शिवको ध्यान भंग गरिदिए । जसबाट आक्रोशित भएका शिवले कामदेवलाई भष्म गरिदिए । तर यस घटनामा शिवले पहिलो पटक देवी पार्वतीलाई देखेका थिए ।

कामदेवको भष्म हुँदा रति विलापमा परिन् । देवताको अनुरोधमा भगवान शिवले कामदेवलाई बिना शरिर रतिको साथमा रहने आर्शीवाद दिए ।

कामदेवको पुनः शरीर प्राप्ती श्रीकृष्ण भगवानको पुत्र प्रधुम्नको रुपमा भयो । शिव पार्वतीको मिलन र कामदेवको पुनः जीवन मिलेको खुसीमा देवताले आजकै दिन रंगोत्सव गरेका थिए ।


३. पृतना नामक राक्षस्नीको बध गरेको सम्झनामा

पृतना नामक राक्षस्नीलाई कंशले भगवान श्रीकृष्णको बधको लागि पठाएका थिए । पृतनाले श्रीकृष्णका अपहरण गरि आफ्नो विषालु दुधको स्तनपान गराउन लागि । श्रीकृष्णले स्तनपान गर्ने समय पृतनाको प्राण नै लिए ।

मानिसहरुले जब राक्षस्नी पृतनाको शरीरमाथि श्रीकृष्णलाई जीवित भेटाए तब निकै खुसी भए । पृतनाको अन्तिम संस्कार गरियो र रंगोत्सव मनाईयो । यहि घटनाको सम्झनामै गोकुलबासीले रंग खेल्न थालेका हुन् ।


४. ढुंढी नामकी राक्षस्नी लाई धपाएको कथा

होलीको रंग उत्सवको पछाडि एक ढुंढी नामकी राक्षस्नीकाे कहानी पनि भेटिन्छ । यस राक्षसीले राजा पृथुको राज्यमा हाहाकार मच्चाएकी थिइ । भगवान शिवको बरदानको कारण यसको मृत्यु अस्त्र–शस्त्रबाट हुन सक्दैनथ्यो । बरदाको कारण उक्त राक्षसीले मानिसहरुलाई निकै सताउन थाली । उसले मानिसहरुका साना साना बच्चाहरुलाई खाई दिन्थी ।

ढुंढी राक्षसीको आतंक मेटाउन पुरोहितले एउटा घटना बनाए । उनिहरुले फाल्गुनको पूर्णिमाको दिन सबै बच्चाहरुलाई जम्मा गरेर खुब रमाईलो गरेर मोजमस्ती गर्न लगाए । ढूंढी राक्षसी जब त्यहाँ पुगी बच्चाहरुले दाउरा जलाउँदै खुबै स्वर निकालेर रमाईलो गरिरहेका थिए । जसलाई देखेर ढूंढी भागी ।

यस घटनापश्चात मानिसहरुले चैनको श्वास लिए । उनिहरुले रंगको प्रयोग गरेर खुसीयाली साटे । यसै दिनको सम्झानामा कतिपय मानिसहरुले रंग खेल्दै होली मनाउने गर्दछन् ।


सम्बन्धित सामग्री

छोटकरीमा : आज - २०७८ वैशाख २२, बुधबार

आज '४० जिल्लामा पुरै र १२ वटामा आंशिक निषेधाज्ञा', 'विवाहमा दुईवटा गाडी र १५ जना जन्ती लैजान पाइने', 'रेल्वे विधेयक संसद्‍मा अड्काएर अध्यादेश', 'संक्रमितको शव जलाउन वाग्मती किनारमा अस्थायी शवदाह स्थल', 'बाइडेनले अमेरिका प्रवेश गर्न पाउने आप्रवासी शरणार्थीको संख्या चार गुणा बढाए' लगायतका विषयवस्तुहरूलाई समावेश गरिएका छन्।

छोटकरी सम्पादक

छोटकरीमा : आज - २०७८ वैशाख २०, सोमबार

आज गण्डकी र सुदूरपश्चिमका नवनियुक्त प्रदेश प्रमुखले लिए शपथ, कोभिड अस्पताल सञ्चालन गर्न काठमाडौं महानगरले बनायो अध्ययन समिति, वाग्मती किनारमै जलाउन थालियो कोरोनाले मृत्यु भएकाको शव लगायतका विषयवस्तुहरूलाई यहाँ समावेश गरिएको छ।

छोटकरी सम्पादक

छोटकरीमा : आज - २०७८ वैशाख १७, शुक्रबार

आज एक सातामै १९ वर्षमुनिका २५ सय बढीमा कोरोना संक्रमण, अस्पतालमा शय्या उपलब्ध गराउन नसिक्ने स्थिति आएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको दाबी, पाटन र वीर अस्पताललाई एक हजार संक्रमितको उपचार गर्ने गरी 'कोभिड अस्पताल' बनाइने, केजरीवालले जनतालाई असुरक्षित छाडेको भाजपा संसदको दाबी लगायतका विषयवस्तुहरू समावेश गरिएका छन्।

छोटकरी सम्पादक

छोटकरीमा आज : २०७८ वैशाख १५ गते, बुधबार

बुधबार १५ हजार जनाले लिए आन्तरिक हवाई उडान, गत वर्षकाे पीडा सम्झेर गाउँ फर्कनेकाे लर्काे आज पनि उस्तै, बैंक वित्तीय संस्थाका शाखा बिहान १० देखि २ बजेसम्म मात्र खुल्ने, अक्सिजन सिलिन्डरमा कर छुट दिने सरकारको निर्णय, बागमती प्रदेशमा मन्त्रिपरिषद् विस्तार, भारतको अवस्थाप्रति डब्लुएचओ चिन्तित लागायतका विषयवस्तुहरू यहाँ समावेश गरिएका छन्।

छोटकरी सम्पादक

छोटकरी: आज - २०७८ वैशाख १४ गते मंगलबार

आज विभिन्न जिल्लाहरूले निषेधाज्ञा जारि, उपत्यका छाड्ने संख्या बढ्दो, अक्सिजन अभाव हुन् नदिने सरकारको प्रतिबद्धता, गण्डकीमा 'फ्लोर क्रस' को डरले विपक्षी सांसदहरुको होटलमै बास लगायतका विषयवस्तुहरू यहाँ समावेश गरिएका छन्।

छोटकरी सम्पादक

भयावह बन्दै कोरोना: यस्तो छ आजको कोरोनासम्बन्धित सम्पूर्ण गतिविधिहरू

कोरोनाको दोस्रो लहरका कारण विभिन्न जिल्लाहरूले निषेधाज्ञा जारि गरिरहेका छन्। यहिबीच उपत्यका छाड्नेको संख्या बढ्दो छ, पछिल्लो दुई दिनमा मात्र १ लाखले उपत्यका छाडीसकेका छन्। खोप लिनेहरूको लाम पनि उस्तै बढ्दो छ। यता अक्सिजन अभावको हल्ला फैलिरहँदा सरकारले संक्रमितका लागि अक्सिजन अभाव हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाइरहेको छ।

छोटकरी सम्पादक