कोरोना विरुद्धको लडाईं : शरीरसँगै मन पनि स्वस्थ राखौं

कोभिड–१९ नयाँ भाइरस हो । यस भाइरसकाबारेमा धेरै कुरा पत्ता लाग्नै बाँकी छ । अध्ययनहरु भैरहेका छन् । अध्ययनबाट नयाँ-नयाँ तथ्य पनि थाहा भैरहेको छ । संसारभर फैलिएको कोभिड–१९ चाँडो सर्ने र सबै ठाउँ तथा उमेर समुहका व्यक्तिलाई सङ्क्रमण गराउन सक्ने भाइरस हो ।

भाइरस सङ्क्रमण भएकामध्ये  पाको उमेर तथा रोग प्रतिरोधी क्षमता कम भएकाहरुलाई धेरै असर गरेको देखिन्छ । 

नेपालमा भइरस र एण्टीबडी निर्माण

नेपालमा अहिलेसम्म कोरोना भाइरस कडा खालको देखिएको छैन । भाइरस फैलने क्रममा त्यसको अवस्था पनि फेरिने हुन्छ । अध्ययनकै क्रममा रहेको भए पनि अहिलेसम्म कडा खालको भाइरस भेटिएको हो । यस्तै सङ्क्रमण भएकाहरुमा विकास हुने एण्टीबडी वा रोग प्रतिरोधी क्षमता पनि कसैमा बन्ने र कसैमा नबन्ने देखिएको छ । किन यस्तो भैरहेको छ भन्ने कुरा अध्ययनकै क्रममा रहेकोले अध्ययनको निष्कर्षपछि मात्र यसबारे थप छलफल गर्न सकिन्छ । 

गर्भवती-सुत्केरीको जोखिम

अहिलेसम्म गर्भवती तथा सुत्केरीमा कोरोना भाइरसको जोखिम बढी भएको भन्ने कुनै प्रमाण छैन । नेपालमा सुत्केरीको ज्यान गएको भए पनि यसैलाई आधार बनाएर सुत्केरी तथा गर्भवतीहरु अरुभन्दा धेरै जोखिममा छन् भन्न मिल्दैन । ठूलो तथ्याँकमा गरिएका अधययनले मात्र यस्तो निष्कर्ष निकाल्ने हो ।

संसारमा अहिलेसम्म यस्तो देखिएको छैन । गर्भवती तथा सुत्केरीहरु धेरै जोखिममा छन् भनेर देखाइएका डरका कारण त्यस्तो अवस्थाका महिलालाई मानसिक रुपमा असर पर्न सक्छ । उनीहरुमा आत्बवल थप्नुपर्छ । गर्भवती तथा सुत्केरी महिलामा रोग प्रतिरोधी क्षमता नासिने भन्ने कुरा पुष्टि भएको छैन ।

६० वर्षभन्दा माथिका बृद्धबृद्धा, क्यान्सर, मधुमेह, एचआइभी एड्स, उच्च रक्तचाप लगाएतका दीर्घरोगी, नियमितरुपमा विभिन्न औषधिहरु प्रयोग गरिरहेका मानिसलाई सङ्क्रमण भैसकेपछि धेरै जोखिम ल्याएको वा ज्यानै गएको भने विश्वको तथ्याँकबाट देखिएको छ ।

रोग प्रतिरोधी क्षमता 

कोरोना मात्र हैन सबै रोगहरु रोग प्रतिरोधी क्षमता कमजोर हुनेहरुलाई लाग्ने हो । शरीरमा प्रतिरोधी क्षमता बलियो छ भने रोगहरुलाई हाम्रो शरीरको क्षमताले जितिदिन्छ र रोगले असर गर्न सक्दैन । कोरोना भाइरस शक्तिशाली नभएकोले धेरै मानिसको प्रतिरोधी क्षमताले भाइरसलाई जितेको कुरा संसारमा देखिएको छ । धेरै मान्छेहरुमा सामान्य लक्षण पनि नदेखिनु शरीरको प्रतिरोध क्षमताले जितेको हो । 

हामीले पनि आफ्नो शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउनुपर्छ । रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन सन्तुलित भोजन गर्ने वा पोषणयुक्त खाना खानुपर्छ । यसको लागि छुट्टै कुरा खानुपर्छ भन्ने छैन हामीले खाइरहेका खानेकुराहरु नै खाने हो । यसलाई मिलाएर खानुपर्छ ।

जे-जे कुरामा पोषण तत्व बढी पाईन्छ भनेर हामीले बुझेका छौं वा प्रयोग गरिरहेका छौं, प्रतिरोधी क्षमता बढाउने खानेकुराहरु तिनै हुन् । प्रशस्त तातोपानी तथा झोलपदार्थ खानुपर्छ । नियमित व्यायाम गर्नुपर्छ । रमाइलो गर्नुपर्छ । 

चिन्ता हटाऔं-नडराऔं

शरीरमा रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन शरीर स्वस्थ हुनुको साथै मन पनि शान्त हुनुपर्छ । खुशी रहने हो भने धेरै रोगबाट बच्न सकिन्छ । अहिले धेरै मानिस आत्तिरहेका छन् । तर यो रोगबाट धेरै आत्तिनुपर्दैन । कोरोना सङ्क्रमण भएकामध्ये धेरै मान्छेमा सामान्य लक्षण समेत देखिंदैन ।

बिरामी भएकाहरु पनि सामान्य लक्षणबाटै निको भएका छन् । मृत्युदर निकै थोरै छ । यसैले आत्तिनु हुँदैन । डरायो भने भाइरस सङ्क्रमण नै नभइकन पनि कोरोना सङ्क्रमणमा देखिने लक्षणहरु देखिन सक्छन् । डरकै कारण श्वास बढ्ने, घ्यारघ्यार हुने, शरीरमा तापक्रम बढ्ने जस्ता लक्षण देखिएको पनि पाइएको छ । यसैले सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा डर हटाउनुपर्छ । 

कोरोना सङ्क्रमितको संख्या यति पुग्यो, संसारमा यति मान्छे मरे, यति आर्थिक नोक्सानी भयो, अब अर्थतन्त्र डामाडोल हुन्छ जस्ता डर देखाउने खबरहरुबाट टाढै रहनुपर्छ । महामारीसँगै विभिन्न झुटा खबरहरुको पनि बाढी लाग्ने गरेको छ । यस्ता खबरहरु पढ्नु तथा हेर्नु हुँदैन ।

आधिकारिक तथा विश्वासिला संचारमाध्ययमका खबरहरु हेर्ने, नबहकिने, म समस्यासँग लड्न सक्छु भनेर आत्मविश्वास लिनुपर्छ । नडराइकन लडेमा हामीले कोरोनासँगको युद्ध जित्न सक्छौं । तर सचेत भने हुनुपर्छ ।

सरकारले लकडाउनसँगै ल्याएका नियमहरु पालना गर्नुपर्छ, नियमित साबुनपानीले राम्रोसँग हात धुनुपर्छ, घरबाहिर जाँदा मास्क लगाउने, व्यक्तिगत दुरी कायम गर्ने जस्ता सावधानीहरु अपनाउनुपर्छ । तर डराउन भने हुँदैन ।  

(डा. मिश्रसँग उज्यालोका भोजेन्द्र बस्नेतले गरेको कुराकानीमा आधारित) 
 

सम्बन्धित सामग्री

अमेरिकामा नयाँ कोरोनाभाइरसका पहिलो बिरामीको पुष्टि

कोलोराडोमा पुष्टि भएका सङ्क्रमितको उमेर करिब २० वर्ष रहेको छ । स्वास्थ्य विभागले उहाँको कुनै यात्रा वृत्तान्त नरहेको जनाएको छ । राज्यका गर्भनर जैरेड पोलिसले आइसोलेशनमा रहेका बिरामीमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिएको माध्यमबारे अनुसन्धान भइरहेको उल्लेख गर्नुभएको छ । अमेरिकामा नयाँ भाइरसबाट सङ्क्रमित भएको यो पहिलो घटना दत्र्ता गरिएपनि रोग नियन्त्रण तथा उन्मूलन केन्द्रले नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिसकेको हुन सक्ने दाबी गरेको छ ।

गोरखापत्र

‘भिटामिन ‘डी’को कमी भएमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको खतरा बढी :अध्ययन

लिउमिट स्वास्थ्य सेवा तथा बार इलान विश्वविद्यालयको अध्ययन सार्वजनिक गर्दै एफइबीएस नामक स्वास्थ्यसम्बन्धी पत्रिकालाई उद्धृत गर्दै इजरायली अधिकारीहरूले उक्त कुरा बताएका हुन् । अनुसन्धानकर्ताहरूले भने, “कोरोनाभाइरस र भिटामिन ‘डी’ परीक्षण गरिएका लिउमिट समूहका सात हजार ८०७ व्यक्तिहरूमध्ये जसकोे र परीक्षणका क्रममा भिटामिन ‘डी’ को कमी थियो उनीहरूमध्ये धेरै सङ्क्रमित थिए ।” उक्त समूहले भिटामिन ‘डी’ को कमी देखिएकामध्ये १०.१ प्रतिशत व्यक्ति कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित पाइएको बताएको छ । सङ्क्रमण नदेखिएका व्यक्तिकोभन्दा सङ्क्रमण देखिएका व्यक्तिमा भिटामिन ‘डी’ को मात्रा स्वभाविक धेरै भेटिएको थियो ।

कारोबार दैनिक

पैसा लेनदेन गर्दा कोरोना भाइरस सर्ने जोखिम हुन्छ?

संसारभर नै पैसा सबैभन्दा बढी चलायमान हुने वस्तुमध्ये एक हो। धेरै मानिसको हातमा पुग्ने भएकाले रुपैयाँ–पैसाबाट पनि कोरोना भाइरस सर्नसक्ने जोखिम रहेको विभिन्न अध्ययनहरुले देखाएका...

वुहानमा पाँच दिनको शून्यतापछि फेरि नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण

विश्वव्यापी महामारी बनेको कोभिड-१९ को कारक कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण अहिले चीनभित्रबाट भन्दा पनि बाहिरबाट भित्रिरहेको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बीबीसी नेपाली

चीनको वुहानमा लगातार ४ दिनदेखि कोरोनाका नयाँ सङ्क्रमित भेटिएनन्

काठमाण्डौ – विश्वमा सबैभन्दा पहिले कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को सङ्क्रमण पुष्टि भएको चीनको वुहान शहरमा लगातार चार दिनदेखि नयाँ व्यक्तिमा सङ्क्रमण नभेटिएको चिनियाँ स्वास्थ्य अधिकारीले बताएका छन् ।  विश्वभर प्रकोपका रूपमा फैलिइरहेको कोरोना भाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या अन्य देशमा फैलिरहे पनि चीनमा भने नियन्त्रणतिर गइरहेको ...

उज्यालो अनलाइन

'वुहानमा बुधबार काेराेनाका नयाँ सङ्क्रमित भेटिएनन्'

काठमाण्डाै – कोरोना भाइरस (काेभिड–१९) सङ्क्रमणको उद्गमस्थल चीनको वुहान शहरमा नयाँ सङ्क्रमित शून्य पाइएको छ । गएको डिसेम्बर हुबेइ प्रान्तको वुहान शहरमा पहिलो पटक कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण देखिएको थियो । त्यसपछि यो सङ्क्रमण विश्वभर फैलिरहेको छ । तर बुधबार वुहानमा नयाँ सङ्क्रमण नपाइएको चिनियाँ सरकारी अधिक...

उज्यालो अनलाइन

के हो कोरोना भाइरस ?

वल्र्ड हेल्थ अर्गनाइजेसनका अधिकारीहरू ३१ डिसेम्बर, २०१९ मा चीनको हुबे प्रदेशको वुहान सहरमा निमोनियाँका केसहरू धेरै आउन थालेकोमा सतर्क थिए । यो भाइरस कुनै पनि अरू भाइरसजस्तो नभएका कारण नयाँ भाइरसले कसरी असर गर्छ भन्ने थाहा नभएको उनीहरूले बताएका थिए । त्यसकै एक हप्तापछि ७ जनवरीमा चिनियाँ अधिकारीहरूले नयाँ भाइरस पत्ता लागेको बताए । नयाँ भाइरस कोरोना भाइरस रहेको र अन्य रुघाखोकी, सार्स तथा मर्स (श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग) भन्ने भाइरसकै परिवारका रहेको बताएका थिए ।